Amos Oz, een gematigde stem uit Israël?

facebooktwittergoogle_pluslinkedinmailby feather

De Israëlische schrijver Amos Oz wordt vaak omschreven als een voorvechter van vrede in het Midden-Oosten en als een ‘gematigde’ Israëli. Net wat we nodig hebben om tot oplossingen te komen, zou je denken. Maar hoe gematigd zijn die ‘gematigden’ eigenlijk? Een analyse naar aanleiding van een interview dat de schrijver gaf aan Die Welt.

De analogieën zijn nooit ver weg als het om Israël en Palestina gaat. Ook Amos Oz begint met een analogie, een vraag aan de lezer.

Schrijver Amos Oz (foto The Guardian)

Schrijver Amos Oz (foto The Guardian)

“What would you do if your neighbor across the street sits down on the balcony, puts his little boy on his lap and starts shooting machine gun fire into your nursery?”

De schrijver verwijst hiermee naar het Israëlische recht op zelfverdediding. Heel jammer dat er daarbij kinderen omkomen, maar dat lijkt er nu eenmaal bij te horen.

Laten we de vergelijking even corrigeren.

Stel dat een inbreker ’s nachts mijn huis binnenvalt. Ik wil vergelding. Ik weet precies waar hij woont, in een nabijgelegen appartementsgebouw, samen met nog een honderdtal andere gezinnen. Heb ik het recht om met al mijn militaire macht het volledige appartementsgebouw plat te bombarderen? Volgens Oz misschien wel.

Zijn woordgebruik is merkwaardig. De imaginaire overbuurman ‘starts shooting’, zomaar opeens begint hij te schieten, uit het niets, zonder aanleiding. Misschien is de overbuurman het wel beu dat zijn voordeur al jarenlang geblokkeerd wordt, dat hij zelfs niet voldoende levensmiddelen kan aankopen om een menswaardig bestaan voor hem en zijn kind te garanderen en dat zijn bewegingsvrijheid beperkt wordt door de andere imaginaire overbuurman.

Ieder land heeft inderdaad een recht op zelfverdediging. Dit recht geldt echter alleen op voorwaarde dat alle vredelievende methoden zijn uitgeput.

Oorzaken

Het is het herhalen waard. Geweld is géén natuurfenomeen, het komt niet uit het niets.

Voor de oorzaken van het geweld moeten we niet zo ver zoeken. Een militaire bezetting die al decennialang aansleept in de Palestijnse gebieden is er één van. De Gazastrook werd een tiental jaar geleden ontruimd door Israël, illegale nederzettingen werden gebulldozerd, maar ondertussen wordt het leven van de Palestijnen er niet beter op. De blokkade duurt voort, zowel aan de grens met Israël en Egypte als op de territoriale wateren. Systematisch worden Palestijnse burgers ontvoerd door Israëlische veiligdheisdiensten, soms jarenlang vastgehouden zonder enige vorm van proces en op regelmatige basis gefolterd. De bewegingsvrijheid van de inwoners van de Gazastrook wordt tot een nulpunt beperkt onder het mom van de ‘strijd tegen terrorisme’. Dat Israël schuldig is aan staatsterrorisme wordt voor het gemak door de vingers gezien. Ondertussen gaat de bouw van illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever en in Jeruzalem onverminderd verder.

Collectieve bestraffing

“Interviewer: Would you consider the present ground offensive to be limited or unlimited?

Oz: I think in some points it is excessive. I don’t have detailed information on what is actually happening on the ground, but to judge from some of the hits that the Israeli army caused in Gaza, I think at least in some points the military action is excessive – justified, but excessive.”

Slechts ‘op enkele punten’ is het gebruik van geweld volgens Oz overdreven. We kunnen wederom verwijzen naar de Vierde Conventie van Genève, en meer bepaald naar Artikel 33, dat stelt:

“No protected person may be punished for an offence he or she has not personally committed. Collective penalties and likewise all measures of intimidation or of terrorism are prohibited.”

Wat het Israëlische leger aanricht in de Palestijnse gebieden valt volgens het internationaal recht onder collectieve bestraffing. Dit is volstrekt illegaal. De bijna tweeduizend doden op de Gazastrook, onder wie een grote meerderheid onschuldige burgers die nergens naartoe kunnen, zijn hier het trieste resultaat van.

Partner voor vrede

“When Ramallah and Nablus on the West Bank live on in prosperity and freedom, I believe that the people in Gaza will sooner or later do to Hamas what the people of Romania did to Ceausescu. I do not know how long it will take, but it is destined to happen – simply because the people in Gaza will be very jealous of the freedom and prosperity enjoyed by their brothers and sisters on the West Bank in the state of Palestine. This in my view is the solution, although this solution cannot be implemented in 24 hours or 48 hours.”

Vrijheid en welvaart op de Westelijke Jordaanoever? Pleit de heer Oz er dan ook voor om de illegale apartheidsmuur te ontmantelen en de Palestijnen volledige zelfbeschikking te gunnen over dit stuk van het grondgebied en de bouw van nederzettingen te staken? De muur – volgens de Israëlische overheid bedoeld tegen terrorisme – snijdt immers ver in Palestijns gebied, snoert natuurlijke rijkdommen in in het Israëlische grondgebied en maakt het leven voor de Palestijnen er op veel plekken onmogelijk.

Israëlisch premier Benjamin Netanyahu (foto realclearpolitics.com)

Israëlisch premier Benjamin Netanyahu (foto realclearpolitics.com)

Ondertussen stelt eerste minister Benjamin Netanyahu zelf dat er ‘nooit een Palestijnse staat zal zijn’. Als Hamas geen partner kan zijn om vredesgesprekken mee op te starten, waarom zou Netanyahu met zijn a priori’s dat dan wel zijn?

Agressie

“Unlike European pacifists I never believed the ultimate evil in the world is war. In my view the ultimate evil in the world is aggression, and the only way to repel aggression is unfortunately by force. That is where the difference lies between a European pacifist and an Israeli peacenik like myself.”

De heer Oz spreekt over agressie als ‘ultimate evil’ in de wereld en ziet een oorlog als de oplossing. Twee bedenkingen hierbij.

Ten eerste kan een oplossing voor dit conflict nooit militair zijn. De oplossingen kunnen wél gezocht worden in de tientallen VN-resoluties over het Israëlisch-Palestijns conflict. Constructieve diplomatie is nodig om te komen tot een billijke tweestatenoplossing die door de volledige wereldgemeenschap (met uitzondering van Israël en de Verenigde Staten) gesteund wordt.

Ten tweede moeten we, als we kijken naar de definitie van ‘agressie’ volgens het internationaal recht, ons de vraag stellen of Israël hieraan zelf niet schuldig is. We citeren uit de documenten van het Internationaal Strafhof om te tonen wat agressie precies inhoudt:

“The invasion or attack by the armed forces of a State of the territory of another State, or any military occupation, however temporary, resulting from such invasion or attack, or any annexation by the use of force of the territory of another State or part thereof;”

Israël bezet de Westelijke Jordaanoever en heeft de facto aanzienlijke stukken ervan geannexeerd.

“The blockade of the ports or coasts of a State by the armed forces of another State;”

De Gazastrook is zowel op het land als op zee volledig afgesloten van de buitenwereld. De aanwezigheid van de Israëlische zeemacht op de Middelandse Zee bestendigt deze blokkade.

“The sending by or on behalf of a State of armed bands, groups, irregulars or mercenaries, which carry out acts of armed force against another State of such gravity as to amount to the acts listed above, or its substantial involvement therein.”

Systematische ontvoering en moord op vermeende Hamas-strijders of terroristen op Palestijns grondgebied zijn een flagrante schending van het international recht. Agressie – zoals die bijvoorbeeld werd gepleegd door de Verenigde Staten tegen Vietnam, Nicaragua en Irak – is de hoogste internationale misdaad omdat deze ‘anders dan andere oorlogsmisdaden in zichzelf draagt alle gecumuleerde misdaden die eruit voortvloeien’.

Het is al te eenvoudig om de ‘agressie’ van één kant aan te halen als oorzaak van een conflict en daarbij de ogen te sluiten voor de agressie van de ander. Bovendien strijden de Palestijnen al decennialang voor zelfbeschikkingsrecht, wat niet verboden is volgens de internationale rechtsregels.

Bezetting

“Interviewer: You wrote 50 years ago that “even an unavoidable occupation is a corrupting occupation.”

Oz: I do not always agree with myself, but here I still agree with myself. Occupation is corrupting, even if it is unavoidable. Brutality, chauvinism, narrow-mindedness, xenophobia are the usual syndromes of conflict and occupation. But the Israeli occupation of the West Bank is no longer unavoidable.”

Waarom dan toch doorgaan met de bezetting van de Westelijke Jordaanoever en de systematische annexatie van Palestijns grondgebied en de daarbij horende natuurlijke rijkdommen? Zou de Israëlische overheid er niet goed aan doen om eerst een einde te maken aan die bezetting? Misschien opent dat wel een weg naar vrede.

Het interview met Amos Oz in Die Welt is één van de vele illustraties hoe een ‘gematigde stem’ toch een zeer bevooroordeeld beeld van een conflict de wereld in kan sturen.

facebooktwittergoogle_pluslinkedinmailby feather

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *