Tag Archives: isis

De gatenkaastheorie van de ‘rechtvaardige oorlog’

facebooktwittergoogle_pluslinkedinmailby feather

Politiek filosoof Dries Deweer houdt op de website van de VRT een pleidooi voor de ‘rechtvaardige oorlog’ (Just War) tegen ISIS. Deze theorie is niet nieuw. Een nadere kijk brengt echter heel wat gaten in de theorie aan het licht. Ook het verhaal van Deweer bevat een aantal tegenstrijdigheden.

Eén van de belangrijkste Just War-aanhangers was Jean Bethke Elshtain, die vier criteria aanhaalde voor een ‘rechtvaardige oorlog’. Ten eerste moet een oorlog “openlijk verklaard worden door een legitieme autoriteit.” De oorlog moet “gestart worden met goede intenties.” Ten derde is het gebruik van geweld gerechtvaardigd “om onschuldigen te beschermen tegen een zekere dreiging of om genocide te voorkomen.” Elshtain stelt ten slotte dat oorlog “enkel gerechtvaardigd is als laatste optie, nadat alle andere mogelijke pistes zijn uitgeput.”

Wankele criteria

De criteria die door de aanhangers van de ‘rechtvaardige oorlog’ worden gehanteerd, zijn op zijn minst wankel te noemen. Het eerste argument kan meteen terzijde worden geschoven. Een oorlog wordt niet meer of minder rechtvaardig, niet meer of minder legaal, door een openlijke oorlogsverklaring.

Hetzelfde geldt voor het tweede argument. Elke oorlog begint ‘met goede intenties’, zo stelt Noam Chomsky. De goede intenties van de ene zijn immers de kwaadwillige bedoelingen gepercipieerd door de andere. Rusland dichtte zichzelf goede intenties toe toen het in 1979 Afghanistan binnenviel. De NAVO ging prat op goede intenties bij het bombarderen van Belgrado in 1999. De Verenigde Staten geloofde rotsvast in haar goede intenties voor de oorlog in Irak in 2003.

'just war' of 'just a war'? Photo religion-slavery-civilwar.blogspot.be

‘just war’ of ‘just a war’? Photo religion-slavery-civilwar.blogspot.be

Geloofwaardigheid en logica

Voor het derde criterium valt wat te zeggen: een oorlog zou gerechtvaardigd zijn wanneer genocide dreigt.

“We hebben een morele rechtvaardiging en tot op zekere hoogte zelfs een morele plicht om tussen te komen in een oorlog als een strijdende partij flagrante oorlogsmisdaden begaat. Bij bloedbaden zoals die van IS spreken we van misdaden tegen de mensheid. Dat drukt meteen uit dat de hele mensheid betrokken partij is. Strijden tegen IS noemen we dan ook geen oorlog, maar een vorm van humanitaire interventie.”

ISIS in het Midden-Oosten pleegt inderdaad misdaden tegen de menselijkheid. Het idee dat Westerse mogendheden een morele plicht zouden hebben om militair in te grijpen raakt echter kant noch wal en is vaak gestoeld op een Westers superioriteitsgevoel. Westerse machten, in de eerste plaats de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, verloren immers al hun geloofwaardigheid door decennialang militair in te grijpen in het Midden-Oosten. Het meest recente – en één van de meest afschuwelijke – voorbeeld hiervan is de invasie van Irak door de VS en Groot-Brittannië in 2003. Deze oorlog resulteerde in een miljoen doden, een verwoest land en een compleet geradicaliseerde regio, met organisaties die vandaag, elf jaar later, angst inboezemen tot vele duizenden kilometers daar vandaan.

Internationaal recht – en elk moreel oordeel – hoort uit te gaan van consistentie en logica. Als de heer Deweer ervan overtuigd is dat ‘wij’ (wie dat ook moge zijn) moeten ingrijpen wanneer een strijdende partij ergens in de wereld flagrante oorlogsmisdaden begaat, waar was hij dan toen de VS een illegale agressieoorlog begon tegen een soevereine natie (Irak) in 2003? Waar was de heer Deweer toen het Israëlisch leger in de zomer van 2014 ongeveer 2000 burgers vermoordde en scholen en ziekenhuizen in Gaza bombardeerde? Ik ben eveneens benieuwd naar het oordeel van de heer Deweer over de bombardementen door de NAVO op Belgrado in 1999, waarna de etnische zuiveringen in de Balkan pas écht op gang kwamen.

De voorbeelden van oorlogsmisdaden in de hele wereld zijn talrijk. Meestal worden ze gepleegd door machtige Westerse landen. De selectieve verontwaardiging in de mainstream media en het discours van de intellectuele elite is hallucinant. Oorlogsmisdaden zijn dat alleen wanneer ‘zij’ die begaan, nooit wanneer ‘wij’ die plegen.

Vreedzaam overleg krijgt geen kans

Aan het vierde criterium is in het geval van de coalition of the willing tegen ISIS absoluut niet voldaan. Er is in Irak zelfs geen begin van een poging ondernomen om het conflict via de diplomatieke weg, met de steun van de buurlanden, op te lossen. Iran is geen lid van de internationale coalitie, terwijl het land in de regio een belangrijke rol kan spelen.

Saoedi-Arabië maakt wel deel uit van de coalitie tegen het terrorisme, terwijl dit land zelf zowat de meest fundamentalistische staat ter wereld is. Volgens Human Rights Watch werden er in augustus alleen al 19 mensen onthoofd.

Turkije zit in een ambigue situatie. Het steunt de internationale coalitie tegen het terrorisme en is dus een objectieve bondgenoot van de Syrische president Bashar al-Assad. De internationale coalitie steunt volop de Koerdische Peshmerga in Syrië en Irak, die steun genieten van de Koerdische arbeiderspartij PKK. Die PKK wordt door Turkije en grote delen van de rest van de wereld beschouwd als een terroristische organisatie. Turkije, een land dat zelfs de Armeense genocide van 1915 niet erkent, is verantwoordelijk voor honderdduizenden Koerdische vluchtelingen en duizenden Koerdische doden in de jaren ’90.

Photo eurekastreet.com.au

Photo eurekastreet.com.au

“Het Midden-Oosten moet ons bijvoorbeeld altijd de vraag ontlokken of het niet veeleer om oliebelangen gaat. De doorsnee Koerd, Yezidi, Iraakse christen of ander slachtoffer van IS zal het echter worst wezen. Als zij gered worden, dan zal het hen niet veel uitmaken of dat om morele dan wel economische redenen was. Als we abstractie maken van de intentie, dan is en blijft een goede daad een goede daad.”

Wat Deweer vergeet is dat de theorie van de ‘rechtvaardige oorlog’ (Just War Theory) net gestoeld is op het criterium van de ‘goede intenties’. Waarom hij van de al dan niet ‘goede intenties’ hier abstractie maakt, is mij een raadsel.

De theorie van de ‘rechtvaardige oorlog’ is een interessant werktuig om bepaalde oorlogen of vormen van agressie te rechtvaardigen. Een nadere blik leert echter dat de Just War-theorie, inclusief de werken van Michael Walzer waar Deweer naar verwijst, bijzonder ongefundeerd is. De meeste argumenten zijn louter arbitrair morele oordelen, die kaderen binnen het gebruikelijke discours van Westerse regeringen en de intellectuele elite.

facebooktwittergoogle_pluslinkedinmailby feather

Zonder Amerikaanse Irak-oorlog was er nu geen sprake van IS(IS)

facebooktwittergoogle_pluslinkedinmailby feather

De Westerse machten zijn naarstig op zoek naar een internationale ‘coalition of the willing‘ om de strijd met Islamitische Staat aan te gaan. Zal hun plan van aanpak het terrorisme uitroeien, zoals ze beweren? Zijn zij wel geplaatst om deze strijd aan te gaan?

Tromgeroffel vorige week. De Amerikaanse president Barack Obama kwam op de vooravond van 11 september naar buiten met zijn langverwachte strategie om Islamitische Staat te bestrijden in Irak en Syrië.

Veel nieuws was er niet onder de zon. Het plan van Obama is als volgt samen te vatten. Doelwitten in Irak en Syrië worden geïdentificeerd. Het aantal luchtaanvallen wordt opgevoerd. Er komen geen ‘boots on the ground‘, afgezien van enkele honderden militaire experts en raadgevers. De VS zoeken, samen met de klassieke bondgenoten, naar een uitgebreide internationale coalitie.

Laat het duidelijk zijn: ISIS/ISIL/IS is een terroristische organisatie, die vreselijke misdaden begaat en een dreiging vormt voor de bevolking in het Midden-Oosten.

Iraaks-Amerikaanse geschiedenis

De vraag is echter of de Verenigde Staten wel de aangewezen partij zijn om een dergelijke ‘coalition of the willing‘ aan te voeren. Het zijn de VS die de afgelopen decennia meermaals Irak verwoest hebben, die het land hebben gebruikt – misbruikt – in hun eigen voordeel, zonder hierbij oog te hebben voor de noden en het lijden van de burgerbevolking.

In de jaren 80 was Saddam Hoessein een VS-bondgenoot, die de strijd aanvoerde tegen de Iraanse Islamitische Republiek. Dat tijdens de Iraans-Iraakse oorlog een miljoen doden vielen op acht jaar tijd en dat er door de Westerse bondgenoot gifgas werd gebruikt met als gevolg vijfduizend dode Koerden, waren allerminst een bezwaar.

Problematisch werd het bondgenootschap toen Saddam in 1990 Koeweit binnenviel omwille van een dispuut over de olierijke grensregio. Operatie Desert Storm werd gelanceerd door George Bush senior, met ruim honderdduizend doden tot gevolg.

De jaren 90 waren het decennium van de VN-sancties, in feite VS- en VK-sancties. Hans von Sponeck, mensenrechtencoördinator van de Verenigde Naties in Irak, nam ontslag omdat de sancties een “genocidaal karakter” kregen. “We are in the process of destroying an entire society. It is as simple and terrifying as that“, zei Von Sponeck. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright vond de dood van een half miljoen Iraakse kinderen als gevolg van de sancties niet problematisch.

Oorlog in Irak en de gevolgen ervan in het Midden-Oosten

De toename van terrorisme is een gevolg van de VS-invase van Irak en werd voorspeld door o.a. Noam Chomsky (foto cagle.com)

2003 was een nieuw sleutelmoment in de Iraaks-Amerikaanse geschiedenis. George W. Bush trok samen met zijn Britse doppelgänger Tony Blair ten strijde “om het Iraakse volk te bevrijden van dictator Saddam Hoessein, die met zijn massavernietigingswapens een existentiële dreiging vormde voor het Westen.” Colin Powell werd ingeschakeld om de propagandaoorlog voor de Verenigde Naties te leiden. De echte objectieven waren het verzekeren van Amerikaans-Britse hegemonie over de natuurlijke rijkdommen van de regio en het versterken van de Westerse militaire aanwezigheid.

De Iraaks-Amerikaanse geschiedenis lijkt nu, met de strijd tegen IS, aan een nieuw hoofdstuk te beginnen.

Waarom worden de VS in de Westerse wereld gezien als de voorvechter van democratie in de wereld? Waarom moeten de VS ten strijde trekken in een land dat het hunne niet is tegen een vijand die voor hun een absoluut marginale bedreiging vormt? De Verenigde Staten kennen een traditie van dwarsboming van democratische evoluties over de hele wereld. Toch houdt de mythe hardnekkig stand.

Terrorisme zal nooit uitgeroeid worden met bommen en wapens en nog meer bommen. Terroristische organisaties zijn geen gestroomlijnde, hiërarchische structuren die met enkele precisiebombardementen uitgeschakeld kunnen worden.

Terrorisme is wel een idee, een wapen. Het is een wapen dat meestal – maar zeker niet uitsluitend – gebruikt wordt door mensen met weinig andere middelen ter beschikking. Mensen met legitieme bezorgdheden. Mensen zonder vooruitzichten in een land dat decennialang als inzet gebruikt werd, en nog steeds wordt, in een geostrategisch spel om economische belangen veilig te stellen.

Everybody’s worried about stopping terrorism. Well, there’s a really easy way: stop participating in it.” Dit zijn de woorden van Noam Chomsky. Een oplossing voor terrorisme moet niet al te ver gezocht worden. Als de Verenigde Staten stoppen met zelf deel te nemen aan terrorisme, zal het islamitisch terrorisme in de wereld al aanzienlijk afnemen. Chomsky voorspelde al in 2002 dat een aanval op Irak een nieuwe golf van terroristen zou genereren. Staatsterrorisme in Irak, Afghanistan, Pakistan, Jemen, Tsjetsjenië, de Palestijnse bezette gebieden, Centraal-Amerika of waar dan ook, zal altijd enkel maar meer terrorisme genereren.

“Why do they hate us?

Het was president Eisenhower die in 1958 aan zijn staf de vraag stelde: Why do they hate us? Hij refereerde daarmee aan de bevolking van het Midden-Oosten. Zijn staf voerde een kort onderzoek uit en kwam tot de conclusie dat de bevolkingen van Noord-Afrika tot Zuid-Azië geen fan zijn van de VS omdat die “systematisch dictaturen in de regio steunen, democratisch verkozen leiders omverwerpen en economische en politieke vooruitgang blokkeren om de eigen Amerikaanse belangen in de regio veilig te stellen.”

Herman Van Rompuy sprak in de Zevende Dag van een strijd van de “beschaving tegen de barbarij”. Dit zijn typische clichés, zoals die altijd – in de vorm van één of andere variant – gebruikt worden door oorlogszuchtige leiders: van Hitler en Stalin tot George Bush en Tony Blair. In werkelijkheid gaat het nooit om een oorlog vóór de beschaving, maar wel een oorlog om economische belangen veilig te stellen. Markten voor Westerse multinationals moeten worden verzekerd. Controle over grondstoffen (van Latijns-Amerika over Afrika en het Midden-Oosten tot Indochina) moeten worden gegarandeerd. De oorlogsindustrie moet draaiende worden gehouden. De miljoenen doden die hierbij vallen, onschuldige mannen, vrouwen, kinderen, bejaarden, zijn ‘collateral damage‘ in het grote plan dat onze Westerse leiders voor ons hebben uitgedacht.

Als de invasie van Irak – een daad van agressie waarvoor de Nazi’s tijdens het Nuremberg-proces werden opgeknoopt – in 2003 nooit had plaatsgevonden, dan was er nu geen sprake geweest van de Islamitische Staat in Irak en Syrië, kortweg ISIS (of ISIL of IS). De ironie is groot dat uitgerekend de Verenigde Staten en Groot-Brittannië, met de steun van de meest fundamentalistisch-islamitische staat ter wereld, Saoedi-Arabië, de strijd tegen deze terreurgroep gaan aanvoeren.

facebooktwittergoogle_pluslinkedinmailby feather