Tag Archives: midden-oosten

De gatenkaastheorie van de ‘rechtvaardige oorlog’

facebooktwittergoogle_pluslinkedinmailby feather

Politiek filosoof Dries Deweer houdt op de website van de VRT een pleidooi voor de ‘rechtvaardige oorlog’ (Just War) tegen ISIS. Deze theorie is niet nieuw. Een nadere kijk brengt echter heel wat gaten in de theorie aan het licht. Ook het verhaal van Deweer bevat een aantal tegenstrijdigheden.

Eén van de belangrijkste Just War-aanhangers was Jean Bethke Elshtain, die vier criteria aanhaalde voor een ‘rechtvaardige oorlog’. Ten eerste moet een oorlog “openlijk verklaard worden door een legitieme autoriteit.” De oorlog moet “gestart worden met goede intenties.” Ten derde is het gebruik van geweld gerechtvaardigd “om onschuldigen te beschermen tegen een zekere dreiging of om genocide te voorkomen.” Elshtain stelt ten slotte dat oorlog “enkel gerechtvaardigd is als laatste optie, nadat alle andere mogelijke pistes zijn uitgeput.”

Wankele criteria

De criteria die door de aanhangers van de ‘rechtvaardige oorlog’ worden gehanteerd, zijn op zijn minst wankel te noemen. Het eerste argument kan meteen terzijde worden geschoven. Een oorlog wordt niet meer of minder rechtvaardig, niet meer of minder legaal, door een openlijke oorlogsverklaring.

Hetzelfde geldt voor het tweede argument. Elke oorlog begint ‘met goede intenties’, zo stelt Noam Chomsky. De goede intenties van de ene zijn immers de kwaadwillige bedoelingen gepercipieerd door de andere. Rusland dichtte zichzelf goede intenties toe toen het in 1979 Afghanistan binnenviel. De NAVO ging prat op goede intenties bij het bombarderen van Belgrado in 1999. De Verenigde Staten geloofde rotsvast in haar goede intenties voor de oorlog in Irak in 2003.

'just war' of 'just a war'? Photo religion-slavery-civilwar.blogspot.be

‘just war’ of ‘just a war’? Photo religion-slavery-civilwar.blogspot.be

Geloofwaardigheid en logica

Voor het derde criterium valt wat te zeggen: een oorlog zou gerechtvaardigd zijn wanneer genocide dreigt.

“We hebben een morele rechtvaardiging en tot op zekere hoogte zelfs een morele plicht om tussen te komen in een oorlog als een strijdende partij flagrante oorlogsmisdaden begaat. Bij bloedbaden zoals die van IS spreken we van misdaden tegen de mensheid. Dat drukt meteen uit dat de hele mensheid betrokken partij is. Strijden tegen IS noemen we dan ook geen oorlog, maar een vorm van humanitaire interventie.”

ISIS in het Midden-Oosten pleegt inderdaad misdaden tegen de menselijkheid. Het idee dat Westerse mogendheden een morele plicht zouden hebben om militair in te grijpen raakt echter kant noch wal en is vaak gestoeld op een Westers superioriteitsgevoel. Westerse machten, in de eerste plaats de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, verloren immers al hun geloofwaardigheid door decennialang militair in te grijpen in het Midden-Oosten. Het meest recente – en één van de meest afschuwelijke – voorbeeld hiervan is de invasie van Irak door de VS en Groot-Brittannië in 2003. Deze oorlog resulteerde in een miljoen doden, een verwoest land en een compleet geradicaliseerde regio, met organisaties die vandaag, elf jaar later, angst inboezemen tot vele duizenden kilometers daar vandaan.

Internationaal recht – en elk moreel oordeel – hoort uit te gaan van consistentie en logica. Als de heer Deweer ervan overtuigd is dat ‘wij’ (wie dat ook moge zijn) moeten ingrijpen wanneer een strijdende partij ergens in de wereld flagrante oorlogsmisdaden begaat, waar was hij dan toen de VS een illegale agressieoorlog begon tegen een soevereine natie (Irak) in 2003? Waar was de heer Deweer toen het Israëlisch leger in de zomer van 2014 ongeveer 2000 burgers vermoordde en scholen en ziekenhuizen in Gaza bombardeerde? Ik ben eveneens benieuwd naar het oordeel van de heer Deweer over de bombardementen door de NAVO op Belgrado in 1999, waarna de etnische zuiveringen in de Balkan pas écht op gang kwamen.

De voorbeelden van oorlogsmisdaden in de hele wereld zijn talrijk. Meestal worden ze gepleegd door machtige Westerse landen. De selectieve verontwaardiging in de mainstream media en het discours van de intellectuele elite is hallucinant. Oorlogsmisdaden zijn dat alleen wanneer ‘zij’ die begaan, nooit wanneer ‘wij’ die plegen.

Vreedzaam overleg krijgt geen kans

Aan het vierde criterium is in het geval van de coalition of the willing tegen ISIS absoluut niet voldaan. Er is in Irak zelfs geen begin van een poging ondernomen om het conflict via de diplomatieke weg, met de steun van de buurlanden, op te lossen. Iran is geen lid van de internationale coalitie, terwijl het land in de regio een belangrijke rol kan spelen.

Saoedi-Arabië maakt wel deel uit van de coalitie tegen het terrorisme, terwijl dit land zelf zowat de meest fundamentalistische staat ter wereld is. Volgens Human Rights Watch werden er in augustus alleen al 19 mensen onthoofd.

Turkije zit in een ambigue situatie. Het steunt de internationale coalitie tegen het terrorisme en is dus een objectieve bondgenoot van de Syrische president Bashar al-Assad. De internationale coalitie steunt volop de Koerdische Peshmerga in Syrië en Irak, die steun genieten van de Koerdische arbeiderspartij PKK. Die PKK wordt door Turkije en grote delen van de rest van de wereld beschouwd als een terroristische organisatie. Turkije, een land dat zelfs de Armeense genocide van 1915 niet erkent, is verantwoordelijk voor honderdduizenden Koerdische vluchtelingen en duizenden Koerdische doden in de jaren ’90.

Photo eurekastreet.com.au

Photo eurekastreet.com.au

“Het Midden-Oosten moet ons bijvoorbeeld altijd de vraag ontlokken of het niet veeleer om oliebelangen gaat. De doorsnee Koerd, Yezidi, Iraakse christen of ander slachtoffer van IS zal het echter worst wezen. Als zij gered worden, dan zal het hen niet veel uitmaken of dat om morele dan wel economische redenen was. Als we abstractie maken van de intentie, dan is en blijft een goede daad een goede daad.”

Wat Deweer vergeet is dat de theorie van de ‘rechtvaardige oorlog’ (Just War Theory) net gestoeld is op het criterium van de ‘goede intenties’. Waarom hij van de al dan niet ‘goede intenties’ hier abstractie maakt, is mij een raadsel.

De theorie van de ‘rechtvaardige oorlog’ is een interessant werktuig om bepaalde oorlogen of vormen van agressie te rechtvaardigen. Een nadere blik leert echter dat de Just War-theorie, inclusief de werken van Michael Walzer waar Deweer naar verwijst, bijzonder ongefundeerd is. De meeste argumenten zijn louter arbitrair morele oordelen, die kaderen binnen het gebruikelijke discours van Westerse regeringen en de intellectuele elite.

facebooktwittergoogle_pluslinkedinmailby feather

Amos Oz, een gematigde stem uit Israël?

facebooktwittergoogle_pluslinkedinmailby feather

De Israëlische schrijver Amos Oz wordt vaak omschreven als een voorvechter van vrede in het Midden-Oosten en als een ‘gematigde’ Israëli. Net wat we nodig hebben om tot oplossingen te komen, zou je denken. Maar hoe gematigd zijn die ‘gematigden’ eigenlijk? Een analyse naar aanleiding van een interview dat de schrijver gaf aan Die Welt.

De analogieën zijn nooit ver weg als het om Israël en Palestina gaat. Ook Amos Oz begint met een analogie, een vraag aan de lezer.

Schrijver Amos Oz (foto The Guardian)

Schrijver Amos Oz (foto The Guardian)

“What would you do if your neighbor across the street sits down on the balcony, puts his little boy on his lap and starts shooting machine gun fire into your nursery?”

De schrijver verwijst hiermee naar het Israëlische recht op zelfverdediding. Heel jammer dat er daarbij kinderen omkomen, maar dat lijkt er nu eenmaal bij te horen.

Laten we de vergelijking even corrigeren.

Stel dat een inbreker ’s nachts mijn huis binnenvalt. Ik wil vergelding. Ik weet precies waar hij woont, in een nabijgelegen appartementsgebouw, samen met nog een honderdtal andere gezinnen. Heb ik het recht om met al mijn militaire macht het volledige appartementsgebouw plat te bombarderen? Volgens Oz misschien wel.

Zijn woordgebruik is merkwaardig. De imaginaire overbuurman ‘starts shooting’, zomaar opeens begint hij te schieten, uit het niets, zonder aanleiding. Misschien is de overbuurman het wel beu dat zijn voordeur al jarenlang geblokkeerd wordt, dat hij zelfs niet voldoende levensmiddelen kan aankopen om een menswaardig bestaan voor hem en zijn kind te garanderen en dat zijn bewegingsvrijheid beperkt wordt door de andere imaginaire overbuurman.

Ieder land heeft inderdaad een recht op zelfverdediging. Dit recht geldt echter alleen op voorwaarde dat alle vredelievende methoden zijn uitgeput.

Oorzaken

Het is het herhalen waard. Geweld is géén natuurfenomeen, het komt niet uit het niets.

Voor de oorzaken van het geweld moeten we niet zo ver zoeken. Een militaire bezetting die al decennialang aansleept in de Palestijnse gebieden is er één van. De Gazastrook werd een tiental jaar geleden ontruimd door Israël, illegale nederzettingen werden gebulldozerd, maar ondertussen wordt het leven van de Palestijnen er niet beter op. De blokkade duurt voort, zowel aan de grens met Israël en Egypte als op de territoriale wateren. Systematisch worden Palestijnse burgers ontvoerd door Israëlische veiligdheisdiensten, soms jarenlang vastgehouden zonder enige vorm van proces en op regelmatige basis gefolterd. De bewegingsvrijheid van de inwoners van de Gazastrook wordt tot een nulpunt beperkt onder het mom van de ‘strijd tegen terrorisme’. Dat Israël schuldig is aan staatsterrorisme wordt voor het gemak door de vingers gezien. Ondertussen gaat de bouw van illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever en in Jeruzalem onverminderd verder.

Collectieve bestraffing

“Interviewer: Would you consider the present ground offensive to be limited or unlimited?

Oz: I think in some points it is excessive. I don’t have detailed information on what is actually happening on the ground, but to judge from some of the hits that the Israeli army caused in Gaza, I think at least in some points the military action is excessive – justified, but excessive.”

Slechts ‘op enkele punten’ is het gebruik van geweld volgens Oz overdreven. We kunnen wederom verwijzen naar de Vierde Conventie van Genève, en meer bepaald naar Artikel 33, dat stelt:

“No protected person may be punished for an offence he or she has not personally committed. Collective penalties and likewise all measures of intimidation or of terrorism are prohibited.”

Wat het Israëlische leger aanricht in de Palestijnse gebieden valt volgens het internationaal recht onder collectieve bestraffing. Dit is volstrekt illegaal. De bijna tweeduizend doden op de Gazastrook, onder wie een grote meerderheid onschuldige burgers die nergens naartoe kunnen, zijn hier het trieste resultaat van.

Partner voor vrede

“When Ramallah and Nablus on the West Bank live on in prosperity and freedom, I believe that the people in Gaza will sooner or later do to Hamas what the people of Romania did to Ceausescu. I do not know how long it will take, but it is destined to happen – simply because the people in Gaza will be very jealous of the freedom and prosperity enjoyed by their brothers and sisters on the West Bank in the state of Palestine. This in my view is the solution, although this solution cannot be implemented in 24 hours or 48 hours.”

Vrijheid en welvaart op de Westelijke Jordaanoever? Pleit de heer Oz er dan ook voor om de illegale apartheidsmuur te ontmantelen en de Palestijnen volledige zelfbeschikking te gunnen over dit stuk van het grondgebied en de bouw van nederzettingen te staken? De muur – volgens de Israëlische overheid bedoeld tegen terrorisme – snijdt immers ver in Palestijns gebied, snoert natuurlijke rijkdommen in in het Israëlische grondgebied en maakt het leven voor de Palestijnen er op veel plekken onmogelijk.

Israëlisch premier Benjamin Netanyahu (foto realclearpolitics.com)

Israëlisch premier Benjamin Netanyahu (foto realclearpolitics.com)

Ondertussen stelt eerste minister Benjamin Netanyahu zelf dat er ‘nooit een Palestijnse staat zal zijn’. Als Hamas geen partner kan zijn om vredesgesprekken mee op te starten, waarom zou Netanyahu met zijn a priori’s dat dan wel zijn?

Agressie

“Unlike European pacifists I never believed the ultimate evil in the world is war. In my view the ultimate evil in the world is aggression, and the only way to repel aggression is unfortunately by force. That is where the difference lies between a European pacifist and an Israeli peacenik like myself.”

De heer Oz spreekt over agressie als ‘ultimate evil’ in de wereld en ziet een oorlog als de oplossing. Twee bedenkingen hierbij.

Ten eerste kan een oplossing voor dit conflict nooit militair zijn. De oplossingen kunnen wél gezocht worden in de tientallen VN-resoluties over het Israëlisch-Palestijns conflict. Constructieve diplomatie is nodig om te komen tot een billijke tweestatenoplossing die door de volledige wereldgemeenschap (met uitzondering van Israël en de Verenigde Staten) gesteund wordt.

Ten tweede moeten we, als we kijken naar de definitie van ‘agressie’ volgens het internationaal recht, ons de vraag stellen of Israël hieraan zelf niet schuldig is. We citeren uit de documenten van het Internationaal Strafhof om te tonen wat agressie precies inhoudt:

“The invasion or attack by the armed forces of a State of the territory of another State, or any military occupation, however temporary, resulting from such invasion or attack, or any annexation by the use of force of the territory of another State or part thereof;”

Israël bezet de Westelijke Jordaanoever en heeft de facto aanzienlijke stukken ervan geannexeerd.

“The blockade of the ports or coasts of a State by the armed forces of another State;”

De Gazastrook is zowel op het land als op zee volledig afgesloten van de buitenwereld. De aanwezigheid van de Israëlische zeemacht op de Middelandse Zee bestendigt deze blokkade.

“The sending by or on behalf of a State of armed bands, groups, irregulars or mercenaries, which carry out acts of armed force against another State of such gravity as to amount to the acts listed above, or its substantial involvement therein.”

Systematische ontvoering en moord op vermeende Hamas-strijders of terroristen op Palestijns grondgebied zijn een flagrante schending van het international recht. Agressie – zoals die bijvoorbeeld werd gepleegd door de Verenigde Staten tegen Vietnam, Nicaragua en Irak – is de hoogste internationale misdaad omdat deze ‘anders dan andere oorlogsmisdaden in zichzelf draagt alle gecumuleerde misdaden die eruit voortvloeien’.

Het is al te eenvoudig om de ‘agressie’ van één kant aan te halen als oorzaak van een conflict en daarbij de ogen te sluiten voor de agressie van de ander. Bovendien strijden de Palestijnen al decennialang voor zelfbeschikkingsrecht, wat niet verboden is volgens de internationale rechtsregels.

Bezetting

“Interviewer: You wrote 50 years ago that “even an unavoidable occupation is a corrupting occupation.”

Oz: I do not always agree with myself, but here I still agree with myself. Occupation is corrupting, even if it is unavoidable. Brutality, chauvinism, narrow-mindedness, xenophobia are the usual syndromes of conflict and occupation. But the Israeli occupation of the West Bank is no longer unavoidable.”

Waarom dan toch doorgaan met de bezetting van de Westelijke Jordaanoever en de systematische annexatie van Palestijns grondgebied en de daarbij horende natuurlijke rijkdommen? Zou de Israëlische overheid er niet goed aan doen om eerst een einde te maken aan die bezetting? Misschien opent dat wel een weg naar vrede.

Het interview met Amos Oz in Die Welt is één van de vele illustraties hoe een ‘gematigde stem’ toch een zeer bevooroordeeld beeld van een conflict de wereld in kan sturen.

facebooktwittergoogle_pluslinkedinmailby feather

De waarde van een Palestijns leven volgens het Joods Forum

facebooktwittergoogle_pluslinkedinmailby feather

Het is hallucinant om te zien hoe weinig waarde gehecht wordt aan het leven van Palestijnse burgers. Duizend doden meer of minder. Voor het Israëlische leger lijkt het weinig uit te maken. De Joodse organisaties in ons land en elders nemen dit discours gretig over.

Vandaag in De Standaard, De oorlog in Gaza is geen western, van de hand van Hans Knoop, woordvoerder van het Forum der Joodse Organisaties. Volgens hem is het vergelijken van burgerslachtoffers in een conflict niet de juiste manier om te besluiten wie de ‘goede’ en wie de ‘slechte’ is. Fair enough. Maar in de rest van zijn discours slaat hij meermaals de bal compleet mis.

Chronologie

Knoop haalt drie punten aan om te beoordelen of het geweld van de IDF (de Israel Defense Force, het Israëlische leger) disproportioneel is.

Knoop: “1. Noodzaak. Is er voor Israël een noodzaak om militair op te treden? Die vraag is, met bijna 2.000 raketten afgevuurd op burgerdoelen in Israël, snel beantwoord.”

Volgens Knoop is hiermee de kous af. Hamas vuurt raketten af naar Israël vanuit de Gazastrook. Het Israëlische leger heeft dus volgens hem het volste recht om keihard terug te slaan. Het is een typisch voorbeeld van misbruik van chronologie om de ander het zwijgen op te leggen.

De IDF, het "meest morele leger ter wereld"

De IDF, het “meest morele leger ter wereld”

De vraag is, wederom, wat er eerst moet stoppen. Moet Hamas stoppen met het afvuren van raketten op Israël? Of moet Israël stoppen met de blokkade van de Gazastrook, die het economisch leven op dit stukje land zo goed als onmogelijk maakt. Moet Hamas stoppen met het graven van tunnels om zich te bewapenen? Of moet Israël stoppen met het ontvoeren, opsluiten en folteren van Palestijnse burgers?

Geweld als natuurfenomeen

Geweld komt niet uit het niets. Raketten vanuit Gaza naar Israël zijn geen natuurfenomeen zoals de zwaartekracht. De aanvallen vanuit de Palestijnse gebieden zijn een gevolg van de jarenlange bezetting door Israël van Palestijns gebied, een economische blokkade door Israël die het leven in de strook onmogelijk maakt, het willekeurig ontvoeren en folteren van Palestijnse burgers onder het mom van de ‘strijd tegen terrorisme’, het neerschieten van kinderen die stenen gooien naar de tanks van de bezetter.

Volgens de Israëlische mensenrechtenorganisatie B’Tselem zijn er tussen januari 2009 en mei 2014 568 Palestijnen gedood door het Israëlische leger en de veiligheidsdiensten. 84 van deze doden waren kinderen. In diezelfde periode kwamen 38 Israëli’s om het leven. Heeft de heer Knoop hierover ook een mening? Geeft deze dodentol de Palestijnen het recht om willekeurig volkswijken in Tel Aviv of Haifa plat te bombarderen?

Knoop: “2. Subsidiariteit. Kan het door het Israëlische leger beoogde militaire doel (de raket-lanceerinrichtingen en de vele tunnels uitschakelen) ook bereikt worden met inzet van minder vuurkracht of met een andere modus operandi, zodat er minder burgerslachtoffers zouden vallen en dit tegen de achtergrond van de inzet door Hamas van menselijke schilden? Geen enkele militaire deskundige heeft tot dusver een zinnig alternatief geformuleerd.”

Het mag geen wonder heten dat geen enkele militaire deskundige tot dusver een zinnig alternatief heeft geformuleerd. Het probleem op het terrein kan immers niet met militaire middelen worden opgelost.

Israël haalt de volledige ontwapening van de Gazastrook aan als oorlogsobjectief. Dit wordt in mainstream-media erkend als een rechtvaardig doel. Feit is dat gewapend verzet tegen een buitenlandse legermacht volstrekt legaal is volgens het internationaal recht. Een buitenlandse bezetting (of blokkade of annexatie) is dit in geen geval. Een volledige ontwapening is synoniem voor een volledige capitulatie van de Palestijnen tegenover de buitenlandse overheerser en een vrijgeleide voor Israël om door te gaan met mensenrechtenschendingen, blokkades, inpalmen van grondgebied en natuurlijke rijkdommen,…

Om zijn woorden kracht bij te zetten citeert hij een Britse militair, Richard Kemp, die “van oordeel [is] dat Israël harder zou moeten doorstoten en de oorlog met desnoods meer burgerslachtoffers in kortere tijd zou moeten beëindigen.” “Hij kwalificeert het Israëlische leger als het meest morele leger ter wereld.”

Zeer interessant, de mening van deze Britse kolonel. Als de heer Knoop zijn best doet, zal hij ook wel mensen vinden die ervan overtuigd zijn dat een atoombom op de Gazastrook een rechtvaardige methode is om het conflict te beëindigen.

Internationaal recht

Knoop: “3. Proportionaliteit. […] Als een bankrover een bankbediende gijzelt en een pistool tegen zijn hoofd zet nadat hij eerst drie keer in het plafond heeft geschoten, wil dat niet zeggen dat ook de politie maar één agent de bank in mag sturen met de instructie hooguit drie keer in het plafond te schieten. In een dergelijk geval komt daarentegen een overmacht aan politie ter plaatse, compleet met pantserwagens en scherpschutters. Van pariteit is geen sprake en dat is in oorlogvoering evenmin het geval.”

Zijn voorbeeld houdt helemaal geen steek. In deze analogie (als je al van een analogie kunt spreken) zou Israël net de bankovervaller zijn. De Palestijnen zijn het volk waarvan land geannexeerd wordt en waarvoor het leven onmogelijk wordt gemaakt. Hamas is de organisatie die een groot deel van het verzet tegen de buitenlandse bezetter op zich neemt, met de primitieve middelen die het ter beschikking heeft.

Het loont de moeite de Vierde Conventie van Genève, één van de belangrijkste pijlers van het internationaal recht, er even op na te slaan.

“Article 33. No persons may be punished for an offense he or she has not personally committed. Collective penalties and likewise all measures of intimidation or of terrorism are prohibited.”

De aanval op Gaza is een duidelijk voorbeeld van collectieve bestraffing van een bevolking. Deze technieken zijn, net zoals terrorisme (“het gebruik van geweld of de dreiging met geweld om politieke, religieuze of ideologische doelen te bewerkstelligen”), compleet in strijd met het internationaal recht. Dit is slechts één voorbeeld van de vele internationale rechtsregels en VN-resoluties die Israël aan zijn laars lapt. Het Israëlische leger afschilderen als het “meest morele leger ter wereld”, in de woorden van Knoop en andere apologeten, tart iedere verbeelding en is illustratief voor een moreel failliet.

Hans Knoop, woordvoerder van het Forum der Joodse Organisaties (foto: De Standaard)

Hans Knoop, woordvoerder van het Forum der Joodse Organisaties (foto: De Standaard)

Knoop: “Uit het vijfentwintig keer hogere aantal slachtoffers in Gaza wordt veelal ook het ongerijmde bewijs geconstrueerd dat Israël in deze oorlog de schuldige partij zou zijn. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er op het Europese continent tien keer meer Duitsers gesneuveld dan Amerikanen. Zou dat derhalve impliceren dat Hitler de good guy was en Roosevelt de bad guy?”

Deze analogie snijdt wederom weinig hout. Duitsland vocht op het Europese grondgebied tegen tientallen andere legers. De Verenigde Staten verklaarden pas eind 1941 de oorlog. Het is vrij logisch dat er onder de Duitsers meer doden en gewonden zijn gevallen dan aan Amerikaanse zijde.

Onverschilligheid

Opmerkelijk in het discours van Hans Knoop van het Forum der Joodse Organisaties is vooral hoe weinig waarde hij hecht aan het leven van de Palestijnen, de zwakste partij in het conflict. Meer dan duizend doden op de Gazastrook vindt de heer Knoop geen groot probleem. Hard militair optreden is volgens hem de enige manier om tot een oplossing te komen, ook al zijn de diplomatieke middelen nog lang niet uitgeput. Diplomatie zal uiteindelijk de oplossing blijken, op voorwaarde dat die billijk is voor alle partijen.

facebooktwittergoogle_pluslinkedinmailby feather

Zelfverdediging en het misbruik van de chronologie

facebooktwittergoogle_pluslinkedinmailby feather

De Israëlische overheid beroept zich op het recht op zelfverdediging om de Palestijnse Gazastrook te bombarderen. Dit is een legitiem recht van een staat om zich tegen agressie te verdedigen. Dit geldt echter enkel wanneer alle vredelievende middelen zijn uitgeput. Dit is allerminst het geval.

De teller staat intussen op ruim 750. Ruim zevenhonderdvijftig (!) Palestijnen vonden de dood sinds het oplaaien van het geweld tussen het Israëlische leger en de Palestijnen in de Gazastrook. Van die 750 zijn de overgrote meerderheid onschuldige burgers, en geen “Hamas-strijders”, zoals Israëlische diplomaten ons willen laten geloven. Onschuldige burgers, moeders, vaders, kinderen, vrienden en vriendinnen, burgers die al jarenlang opgesloten leven op een miezerig stukje grond tegen de Middellandse Zee.

Zelfverdediging

Als een grondgebied bezet wordt door een buitenlandse macht, heeft de bevolking van dat grondgebied het recht om zich hiertegen te verzetten. Onmiddellijk rijst de vraag: wat moet er precies stoppen? De raketten vanuit de Gazastrook die zelden slachtoffers maken? Of de blokkade van een strook land, dagelijkse ontvoeringen, opsluitingen van Palestijnen die vervolgens zonder proces worden vastgehouden, het schieten met scherp op kinderen die stenen gooien naar Israëlische tanks, het willekeuring neerschieten van Palestijnse burgers?

Israël beroept zich op het recht op zelfverdediging. Dit is een legitiem recht. Er is echter een bijkomende voorwaarde. Het recht om met geweld terug te slaan geldt enkel wanneer alle vredelievende middelen zijn uitgeput. Dit is hier allerminst het geval.

De vredelievende middelen liggen nochtans voor de hand. Het volstaat de hele reeks VN-resoluties over het conflict door te nemen. De internationale gemeenschap is unaniem voorstander van een tweestatenoplossing, met uitzondering van Israël en de VS, die wel zeggen voorstander te zijn, maar van wie uit het stemgedrag blijkt dat ze net het tegendeel willen.

De oplossing is als volgt samen te vatten:
– Israël trekt zich terug tot aan de grenzen van 1967
– Israël stopt de bezetting van (delen van) de Westelijke Jordaanoever en de blokkade van Gaza
– Israël erkent de Palestijnse staat als één en ondeelbaar
– de Palestijnen erkennen het bestaansrecht van Israël en staken het geweld
– alle burgers krijgen gelijke rechten

Daarbij komt de verwezenlijking van een kernwapenvrije zone in het hele Midden-Oosten, waardoor Israël zich opnieuw kan integreren in de regio. Een Joodse staat zonder kernwapens zal ook omringende landen de bewapeningsmotivatie ontnemen.

Het zijn net de Verenigde Staten en Israël die een tweestatenoplossing in de weg staan. De Israëlische eerste minister, Benjamin Netanyahu, zegt zelf dat er “geen Palestijnse staat komt.” Zolang de VS geen duidelijk standpunt innemen voor een Palestijnse staat, zal die er ook nooit komen.

Oorzaken

In tijden van supersnelle, moderne mediaberichtgeving is het moeilijk om een duidelijke kijk te krijgen op de oorzaken van het geweld. Een reportage van anderhalve minuut op het televisiejournaal zal de kijker weinig bijleren over de echte oorzaken van het probleem.

Een citaat van auteur David Cromwell is hier op zijn plaats:
“Trying to understand the tangled web of Israel and Palestine from mainstream media reports is a bit like trying to grasp climate dynamics by watching daily weather forecasts. Superficially, there is often lots of action to report; but little knowledge is conveyed about the underlying forces or relevant background.”
(uit Why Are We The Good Guys?, 2012)

Nu gaat het immers zo: “Hamas schiet raketten af op burgerdoelen in Israël, ze doen dit willekeurig, Israël heeft het recht zich te verdedigen en slaat hard terug. Hamas moet eerst het geweld stoppen, daarna zien we wel weer.”

Daarbij komt de moord op de drie Joodse jongeren, die aangeduid wordt als oorzaak van het oplaaiende geweld. Zo schreef Elsevier vorige week: “De ellende begon toen drie Joodse kinderen door Palestijnse strijders werden ontvoerd en op een brute wijze werden vermoord.”

Een beschamende aanfluiting van de werkelijkheid. De ellende is helemaal niet begonnen bij de ontvoering van en de moord op de drie Joodse jongeren. Het geweld sleept al decennia aan en de huidige opflakkering is slechts een symptoom van een veel dieper liggend probleem.

Chronologie

Misbruik van de chronologie van de gebeurtenissen is een vaak toegepaste techniek om het publiek te bespelen. Hetzelfde gebeurde in Ex-Joegoslavië op het einde van de jaren ’90, toen de NAVO besloot om burgerdoelen in Belgrado te bombarderen in wat in het Westen bekend is als een ‘humanitaire interventie’.

Bombardementen op Belgrado beschreven als 'humanitaire interventie'

Bombardementen op Belgrado beschreven als ‘humanitaire interventie’

Etnische zuiveringen van de Kosovaren door de Serviërs werden toen aangegrepen als rechtvaardiging van de bombardementen op Belgrado, de Servische hoofdstad, om Slobodan Milosevic, de Servische leider, tot overgave te dwingen.

Later bleek echter dat de etnische zuiveringen van Kosovaren pas volop op gang kwamen toen de bombardementen al begonnen waren, bombardementen die de NAVO organiseerde als ‘geloofwaardigheidsoperatie’. Na de dreigementen van de NAVO aan het adres van Milosevic, die wel te vinden was voor een vredesakkoord, maar niet voor de onvoorwaardelijke overname van zijn land door NAVO-troepen, zag de NAVO zich genoodzaakt om burgerdoelen in Belgrado te bombarderen.

Dit alles om de geloofwaardigheid van de militaire alliantie te vrijwaren en de burgerbevolking te terroriseren. Resultaat: duizenden doden. De techniek werd duidelijk omschreven door Lt. Gen. Michael Short van de Amerikaanse luchtmacht:

“If you wake up in the morning and you have no power to your house and no gas to your stove and the bridge you take to work is down and will be lying in the Danube for the next 20 years, I think you begin to ask, ‘Hey, Slobo [Milosevic], what’s this all about? How much more of this do we have to withstand?’”

facebooktwittergoogle_pluslinkedinmailby feather

Humanitair bombarderen: Orwell kan er nog wat van leren

facebooktwittergoogle_pluslinkedinmailby feather

Sterk staaltje journalistieke analyse in De Morgen vandaag. Alhoewel de auteur een poging doet een genuanceerd beeld van de gebeurtenissen op te hangen, slaat hij de bal enkele keren compleet mis. Een analyse van de analyse.

“Het rakettenoffensief van Israël kan namelijk erger voorkomen voor beide partijen. Toen de Amerikanen in 1945 twee atoombommen dropten boven Hiroshima en Nagasaki wouden ze een duidelijk signaal geven aan Japan. Dat signaal zorgde voor een snel einde van de oorlog en zorgde ervoor dat minder Japanners en Amerikanen het leven lieten in een grondoffensief.”

Deze ‘journalist’ moet zijn geschiedeniscursus er nog maar eens op natrekken. De atoombommen die de VS onder opperbevel van president Truman op Japan dropten, waren helemaal niet nodig om een snel einde te maken aan de oorlog. Tokio was eerder al platgebrand door Amerikaanse luchtaanvallen waarbij in één geval in één nacht tijd 100.000 burgers om het leven kwamen. Het Japanse leger hinkte op zijn laatste poten en zou het niet langer dan enkele weken meer hebben uitgezongen.

De atoomaanval van de VS (gelukkig nog steeds de enige in de geschiedenis) was een zuivere misdaad tegen de mensheid en een ideale testcase voor het nieuwe wapentuig van de VS.

“Het militaire onevenwicht tussen beide partijen maakt het moeilijk om een oordeel te vellen over de proportionaliteit van het geweld. Meer zelfs de aanklacht over de disproportionaliteit van de Israëlische bombardementen zou geen twistpunt mogen zijn. Israël gebruikt het recht om zich te verdedigen.”

Hoezo ‘onmogelijk een oordeel te vellen’? Hoezo ‘geen twistpunt mogen zijn’? Hoezo het ‘recht zich te verdedigen’?

Hebben de Palestijnen misschien ook het recht om zich te verdedigen tegen vreemde bezetting van hun land of wat daar nog van overblijft? Raketaanvallen vanuit de Gazastrook komen niet uit het niets. Het ‘terrorisme’ waarover de Israëlische autoriteiten spreken, is geen natuurfenomeen. Geweld heeft altijd een oorzaak. De oorzaak moet gezocht worden in een onmenselijke bezetting van een gebied die nu al meer dan 45 jaar aanhoudt.

Gaza in 2012

Gaza in 2012

“Als we naar de intenties van beide partijen kijken, zien we een duidelijk verschil. Hamas schiet al enkele jaren lukraak goedkope Qassam-raketten naar Israëlische steden. De radicale Palestijnse verzetsbeweging gebruikt geen GPS-coördinaten of iets gelijkaardig om doelwitten in te stellen. Het is de bedoeling om zo veel mogelijk schade of slachtoffers te maken met de raketten. Terwijl Israël enkel militaire doelwitten viseert. “De burgerdoden die in Gaza te betreuren vallen, zijn ‘ collateral damage”, klinkt het bij Israëlisch oud-generaal Shlomo Brom.”

Israël viseert volgens de journalist enkel militaire doelwitten. Hamas daarentegen wil volgens hem zo veel mogelijk willekeurige slachtoffers maken. 200 doden aan Palestijnse kant, waaronder tal van onschuldige kinderen, moeders en vaders, tegenover één (juist ja, 1) dode aan Israëlische kant. Alle ‘goede intenties’ ten spijt, slaagt Israël er niet in onschuldige levens te sparen. Hoe geloofwaardig zijn intenties wanneer die door de feiten compleet tegengesproken worden?

“Het hoofddoel van Hamas is zonder meer een vrij Palestina. Dat botst uiteraard met het voortbestaan van de staat Israël.”

Dit botst helemaal niet met het voortbestaan van de staat Israël. Er zijn tal van VN-resoluties die pleiten voor een tweestatenoplossing met respect voor beide volkeren.

Als Israël stopt met de blokkade van de Gazastrook en het inpalmen van de Westelijke Jordaanoever en de Golan-hoogvlakten, de oorlogsretoriek ten opzichte van Iran staakt, Palestijnen niet langer zonder enige vorm van proces opsluit en foltert en de rechten van alle volkeren op het grondgebied respecteert, dan is er weinig wat een duurzame vrede in het Midden-Oosten in de weg staat.

Ten slotte: humanitair bombarderen is een Orwellisme van de zuiverste soort. Er bestaat niet zoiets als “humanitair bombarderen”. Niet in Ex-Joegoslavië, niet in Vietnam, niet in Japan en al helemaal niet in de Gazastrook.

facebooktwittergoogle_pluslinkedinmailby feather

Irak en het collectief geheugenverlies

facebooktwittergoogle_pluslinkedinmailby feather

De Verenigde Staten hebben vredesduif John Kerry weer naar het het Midden-Oosten uitgestuurd. Deze keer ging hij op bezoek in Irak, waar hij “hoopt de Koerden ertoe te bewegen om mee een nieuwe regering van nationale eenheid in Irak op de been te brengen.”

Tegenwoordig is het al ISIS wat de klok slaat. De soennitische extremisten van de Islamic State in Iraq and Syria zijn de nieuwe vijand in de regio. Het wordt tijd dat alle ‘gematigde groepen’ de handen in elkaar slaan om deze ‘bedreiging voor de wereldvrede’ te verslaan.

Regering van nationale eenheid

Het is hier dat de Verenigde Staten bijspringen. Minister van Buitenlandse Zaken John Kerry bracht een verrassingsbezoek aan Bagdad. Hij pleitte er voor een eenheidsregering met sjiieten, soennieten en koerden, de drie belangrijkste bevolkingsgroepen in het land.

Minister van Buitenlandse Zaken John Kerry

Minister van Buitenlandse Zaken John Kerry

Internationale politiek gaat over geloofwaardigheid. Hebben de VS nog enige geloofwaardigheid? Is Amerika wel de geschikte partij om in de regio vrede te bewerkstelligen? Hoe hebben de Verenigde Staten zich de afgelopen decennia ten opzichte van Irak opgesteld?

Trouwe bondgenoot

Laten we beginnen met het belangrijkste feit dat we liever uit het collectieve bewustzijn bannen. Saddam Hoessein, de baarlijke duivel van de Bush-dynastie, is een groot deel van zijn bewind een trouwe bondgenoot geweest van de VS. In de jaren tachtig, tijdens het presidentschap van Ronald Reagan, was het de ideale partner om ten strijde te trekken tegen het Iran van de ayatollahs. In een oorlog die acht jaar aansleepte, maakte Irak duchtig gebruik van gifgas. Dit werd door de internationale gemeenschap (een diplomatiek synoniem voor ‘de VS en iedereen die het ermee eens is’) door de vingers gezien. Saddam was immers een dictator, maar de Islamitische republiek ernaast was nog minder geliefd.

De ergste misdaad

Nog niet zo lang geleden spraken politici en diplomaten over de hele wereld zich vol afschuw uit over de vermeende gifgasaanval van Syrisch president Bashar al-Assad tijdens de burgeroorlog die in zijn land woedt. De regering had zich schuldig gemaakt aan de ergste misdaad, een aanval op de eigen bevolking. En dan nog wel met chemische wapens. Dit is inderdaad een weerzinwekkende misdaad, die niet goed te keuren valt.

Maar laten we even terugkeren in de tijd, naar 1988. De oorlog tussen Iran en Irak liep op z’n einde, met vele honderdduizenden doden als resultaat. Saddam Hoessein, zelf een soenniet, zag zijn kans schoon om een aanval uit te voeren op de koerden in de stad Halabja in het noorden van Irak. Trieste balans: ruim vijfduizend doden. Saddam pleegde de ergste misdaad, een gewelddadige aanval op de eigen burgerbevolking, mét westerse steun, een cruciaal element dat steeds vergeten wordt.

Halabja 1988, ruim 5000 koerden komen om bij een chemische aanval

Halabja 1988, ruim 5000 koerden komen om bij een chemische aanval

Desert Storm

In de zomer van 1990 ging Saddam een stap te ver. Hij viel Koeweit binnen om de macht in de olierijke grensregio te verwerven. Dit was niet naar de zin van de Amerikanen, die, in een poging om de bevolking het Vietnam-fiasco te doen vergeten, reageerden met operatie Desert Storm. De bedoeling was een blitzkrieg met een overweldigende overwinning voor de Amerikanen.

Irak werd voor een eerste keer vernietigd. De Amerikanen maakten gebruik van verarmd uranium, met als gevolg dat er jaren later nog kinderen geboren worden met kanker of andere lichamelijke aandoeningen als gevolg van de nucleaire besmetting.

Had Saddam een verkeerde inschatting gemaakt? Had hij niet goed begrepen hoe ver hij precies mocht gaan? Het vergassen van zijn eigen bevolking was enkele jaren daarvoor geen probleem geweest… Een inval in Koeweit plots wel. De spelregels van Washington waren op z’n minst arbitrair.

Irak werd gestraft. De sancties van de Verenigde Naties – eigenlijk van de VS en Groot-Brittannië – zouden een al verwoest land nog dieper in de afgrond drijven. Veel geneesmiddelen en andere broodnodige producten mochten niet meer worden ingevoerd waardoor naar schatting een half miljoen (500.000!) Iraakse kinderen stierven, die anders gewoon waren blijven leven. In een interview verkondigde toenmalig Minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright dat dit “een prijs was die ze bereid waren te betalen.”

Al Qaeda en MVW’s

Toen kwam 11 september en de inval door de Amerikanen in Afghanistan. De Al Qaeda-gekte maakte van Irak een ideaal doelwit. Eerst werd Saddam Hoessein gelinkt aan Osama Bin Laden, terwijl iedereen die de regio een beetje kent, weet dat die twee niets met elkaar te maken wilden hebben, want de één seculier, de ander fundamentalist. Daarna loog Colin Powell voor de Verenigde Naties over de massavernietigingswapens die Irak zou bezitten. Het hek was van de dam en de Angelsaksische coalitie trok ten aanval.

De oorlog zou bijna tien jaar duren, een miljoen mensen lieten het leven, waaronder ontelbare burgers. Massavernietigingswapens werden nooit gevonden. Saddam werd aangetroffen in een put in de grond en terechtgesteld in een Playmobil-proces.

Geweld heerst

Je kan over Irak veel vertellen, maar één ding is zeker. Vóór 1991 was het een betere plek om te leven. Na een decennium van afschuwelijke sancties, gevolgd door een decennium van oorlog, is het een land in ruïnes. Verschillende groepen staan te springen om het machtsvacuüm op te vullen, zeker na de Amerikaans-Britse terugtrekking in 2011. Geweld verscheurt nog steeds dit land, ooit de bakermat van Arabische cultuur en ontwikkeling aan de Tigris en de Eufraat, en in juni 2014 vielen al meer dan duizend doden.

President Obama zei onlangs nog dat het “aan de Irakezen is om hun problemen op te lossen”. Allemaal leuk en aardig, maar het zijn de Amerikanen en hun bondgenoten die het land naar de verdoemenis hebben geholpen. Saddam Hoessein was een vreselijke dictator, maar een bedreiging voor de wereldvrede is hij nooit geweest. De claim dat Amerika en Groot-Brittannië een nobele daad hebben verricht door deze dictator te verdrijven getuigt van een onwaarschijnlijke leugenachtigheid.

Dat minster Kerry er nu op uit trekt om een oplossing te forceren is absurd. Hoe kan een afgevaardigde van een land met dit palmares in Irak gaan pleiten voor “nationale eenheid”, “samen sterk” en “vrede in de regio”?

In internationale politiek draait alles om geloofwaardigheid. Of om collectief geheugenverlies.

 

facebooktwittergoogle_pluslinkedinmailby feather