Tag Archives: vrije markt

De paradox van de privatisering

facebooktwittergoogle_pluslinkedinmailby feather

Vorige week in het nieuws: Sodexo en Parnassia mogen het Forensisch Psychiatrisch Centrum in Gent gaan uitbaten. De overheid schuift de zorg voor geesteszieken door naar de private sector.

Het is geen populair standpunt, maar het is de verdomde plicht van de overheid om in te staan voor de zorg van geesteszieken zonder dat daar een winstmotief aan te pas komt. Een maatschappij die niet wilt instaan voor de zorg van de allerzwaksten is geen beschaafde samenleving, hooguit een bananenrepubliek.

health

Hoe werkt privatisering eigenlijk?

De private sector neemt taken van de overheid over. Dit kan gaan om openbaar vervoer, telecommunicatie, banken, postbedeling,… En tegenwoordig ook ziekenzorg. Hoe graag we het ook zouden geloven, de privésector snelt de maatschappij hier niet te hulp voor onze mooie ogen. Er is maar één doel bij privatisering: winstmaximalisatie voor bedrijven.

En hoe kan dit beter dan door diensten te leveren aan de overheid in een sector waarvan we weten dat er altijd een voldoende hoge vraag zal zijn?

Dit wil zeggen dat de belastingbetaler privéondernemingen betaalt om een dienst te verlenen die de overheid eerst zelf uitvoerde. Tot daar is alles oké, want toen de overheid dit zelf deed, moesten de centen natuurlijk ook ergens vandaan komen.

Problematisch wordt het echter wanneer het winstmotief primeert op het belang van de patiënt. En dit is per definitie het geval wanneer Sodexo en Parnassia op een dag voor de keuze gesteld worden van ofwel bijkomende (noodzakelijke!) behandeling van een geïnterneerde zonder bijkomende financiële middelen van de overheid, ofwel helemaal niks doen. U mag drie keer raden wat er zal beslist worden.

Stel, in een hypothetisch geval, dat de manager van het psychiatrisch centrum (een werknemer van Sodexo en/of Parnassia), in een vlaag van morele onverschrokkenheid, toch beslist een dure behandeling door te zetten, omdat hij ervan overtuigd is dat dit juist is voor de geïnterneerde, zonder dat daar extra middelen van de overheid tegenover staan. Eén keer zal hij hiermee wegkomen. Een tweede keer allicht ook. Maar bij de derde keer zal hij door de raad van bestuur (en dus de aandeelhouders) vriendelijk doch nadrukkelijk verzocht worden zijn functie neer te leggen.

Logisch, want Sodexo en Parnassia zijn commerciële bedrijven, ze hebben een winstoogmerk. Het is niet alsof het bestuur van Sodexo op een dag opstond met de vraag: “hoe kunnen we eindelijk eens iets goed doen voor de geïnterneerden? Want dat zijn toch wel echt arme sloebers.” Neen, de beslissing van een privéonderneming om een psychiatrisch centrum (of ziekenhuis, of gevangenis, of eender welke andere instelling) is enkel en alleen gebaseerd op het vooruitzicht om winst te maken. Een al te moreel bewuste manager staat nu eenmaal winstmaximalisatie in de weg.

Een ander gevolg van privatisering is dat de zorg grotendeels aan overheidscontrole onttrokken wordt. In de Verenigde Staten, waar grote delen van het gevangeniswezen al geprivatiseerd zijn, verdienen multinationals massa’s geld met dank aan de belastingbetaler (want die moeten al dat altruïstisch onderdak natuurlijk financieren) en hun eigen legertjes aan spotgoedkope arbeidskrachten. In Irak zijn er de Blackwater-huurlingen, ter plaaste om het Amerikaanse leger (!) te beschermen, waarover al tal van wandaden aan het licht werden gebracht.

Dit alles illustreert de paradox van de privatisering. De overheid moet geen diensten als ziekenzorg, telecommunicatie, postbedeling,… meer leveren. Maar ze mag er wél nog voor betalen. Grote bedrijven worden rijk, niet door een stevige concurrentiepositie in een goed functionerende vrije markt, maar wel door een oligopolie dat gefinancierd wordt met uw en mijn belastinggeld, met als gevolg:

  • slechtere dienstverlening (want “cost efficiency”);
  • minder controle;
  • en enkele privéspelers die de winsten opstrijken.
facebooktwittergoogle_pluslinkedinmailby feather